Alaskami inuusuttut ileqqutoqqanit nukissarsiorput

– Siuaasavut tarnip nakorsaatut pissuseqarsimapput, Emmonakimi borgmesteriusimasoq aalisartorlu, Billy Charles oqarpoq. Taanna Yukonip kuussuaata sineriaani najugaqartutuanngortut ilagaat, tassami kuussuaq taanna nungukkiartorpoq. Billy Charles aamma ilisimatuujuvoq.

– Meeqqat siusissukkut ineriartornissaanut periutsinik piareersimasuuteqartarsimapput, aamma ullumikkut ilinniartitsissasuugunik oqassagaluarput: Maanna pisut ilinnut nalaatsornerinnakkut pisutut isikkoqarsinnaapput, kisianni inuunerup ingerlanerani unamminartorsiuleruit qanoq iliussallutit nalussanngilat, Billy Charles oqarpoq.

Ullumikkut Billy Charles Alaskami Fairbanksip Universitetiani ilisimatuujuvoq. Taassumap sammisarai Alaskami nunat inoqqaavisa peqqissutsikkut qanoq inissisimanerat, pingaartumik atornerluisunngorsimasut imminullu toquttarneq sammillugit.

Kisitsisit takutippaat, Eqqillit imigassamik allanillu atornerluisunngornissaminnut qaninnerusartut. 2015-mi allat pissutigalugit toqussutigineqartartunut naleqqiullugu, imminut toqunneq takussaanerpaajusimavoq.

Pissutaasut nunasiaataasimanermit tunngaveqartuupput – siullermik 1800-kkunni Russinit, kingornalu 1867-ip kingorna USA-p Alaskamik pisiarinninnerata kingorna Amerikamiunit. USA-mi naalagaaffiit allat assigalugit nunat inoqqaavisa meerartaat paaqqinnittarfinnut pisussanngorlugit nutserartinneqartarsimapput. Tassani meeqqat pinngitsaalillugit oqaasiiarneqartarput, kulturikkut kingorngussaanik piiaavigineqartarput aamma upperisaminnik atueqqusaaneq ajorput.

Ullumikkut Alaskami nunat inoqqaavi allanik unammisassaqarput: Piitsuussuseq, aalajangersimasumik angerlarsimaffeqannginneq, suliffissaaleqineq, imerajuttuuneq, nakuuserajunneq aamma tarnikkut nappaateqarneq.

– Nunap isorartunerujussua aamma nipilersoqataavoq, Evon Peter oqarpoq. Taanna ilaatigut nunat inoqqaavisa ilinniartitaanissaanut pisortat ilagaat.

– Nunaqarfiit amerlanerit nunakkut tikinneqarsinnaanngillat, tassami ungasissorujussuullutik inissisimapput. Timmisartut ullullu arlallit atorlugit tikinniagassaasarput, tamannalu akisoorujussuuvoq. Taamaattumik peqqissutsikkut allatigulluunniit ikiuiniarnerit sivisullutillu ajornakusoortarput, Evon Peter oqarpoq.

Kisianni nunat inoqqaavi tamarmik ajornartorsiuteqalernissamut attorteqqajaasuunngillat. Siusinnerusukkut ilisimatusarnerit takutippaat, nunat inoqqaavi kulturiminnut oqaatsiminnullu tunnganerusut annertuumik ajornartorsiuteqalernissarigaluaminnut akiuulluarnerusartut.

Billy Charlesip allat peqatigalugit kulturimik toqqammaveqartumik ilinniusiorsimapput taaguutilimmik “Qungasvik”. Taanna Yupit oqaasiinit pisuuvoq, isumaqarlunilu “sakkussaasivik”. Qanga Yupit sakkussaasivik qisummik sanaaq sakkuminnut, tupanut allanullu toqqorsivigisarsimavaat.

Ilinniusiaq assigiinngitsunik 36-nik ilitsersuutitaqarpoq. Taakkulu tamarmik Yupit ileqqutoqaanit aallaaveqarput. Sakkussat atorlugit utoqqaat attaveqarfigileqqinneqarsinnaapput, kingorngussat oqaluttuarisaanerlu ilinniarneqarsinnaapput aamma inuiaqatigiinni peqataalernissaq inuunerissuunissarlu isumassarsiorfigineqarsinnaapput.

– Utoqqartatta ilinniartippaatigut, qanoq iliorluta inuusuttortatta ajoqusinnginnissaanut  illersussanerivut. Tassa katersuutsissasugut ammalortuliorlutalu inissilluta inuusuttavut assatsinnik qilerutissagivut, videomi oqaluttuartut ilaat nassuiaavoq. – Pineqartoq tassaavoq meeqqat naleqalersikkumallugit oqaloqatigineqarnissaat aamma inuiaqatigiinni atorfissaqartinneqarlutik tikilluaqqusaasut inuunissaminnullu pissutissarpassuaqartut.

Sapaatip-akunnerani uani Alaskami nunat inoqqaavisa kattuffii aamma peqqissaasut siullermeerlutik naapeqatigiissapput, neriuutigineqarporlu tamanna ileqquliunneqassasoq: Ataqatigiissuteqarneq nalliuttorsiutiginiarlugu Alaskami  innutaasut assigiinngitsut naapinnerat.

 

 

Aaqqissuisut

Nunarput pillugu sammisaqarfik

%d bloggers like this: